De :contentReference[oaicite:0]{index=0} is een onderzoek gestart naar de prijzen en winsten van vier leveranciers van stadswarmte. Aanleiding zijn signalen dat deze bedrijven in 2024 mogelijk een rendement hebben behaald dat hoger ligt dan wettelijk is toegestaan bij levering aan huishoudens en andere kleinverbruikers.

Voor warmtelevering geldt in Nederland geen vrije markt. Huishoudens die zijn aangesloten op een warmtenet kunnen niet overstappen naar een andere aanbieder en zijn volledig afhankelijk van de partij die het netwerk beheert. Juist daarom hanteert de ACM naast maximale tarieven ook een rendementsnorm. Voor 2024 ligt die norm op maximaal 6,8 procent.

Volgens de toezichthouder zijn er aanwijzingen dat vier leveranciers in dat jaar aanzienlijk boven die grens zijn uitgekomen. De ACM wil nu vaststellen of dit het gevolg is van eenmalige effecten of structureel hogere winsten. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken of vergelijkbare rendementen zich ook in 2025 voordoen.

Onderzoek richt zich op winsten achter de warmterekening

Het onderzoek gaat niet alleen over het tarief per gigajoule warmte, maar over de volledige financiële opzet van warmtelevering aan kleinverbruikers. Dat omvat ook vaste kosten zoals vastrecht, meetkosten en de huur van afleversets. Juist in deze vaste componenten kan ruimte zitten om extra winst te realiseren zonder het maximale variabele tarief te overschrijden.

Daarnaast kijkt de ACM naar de manier waarop kosten worden toegerekend binnen warmtebedrijven. Warmteleveranciers zijn vaak onderdeel van grotere energieconcerns of infrastructuurbedrijven. De toezichthouder wil uitsluiten dat kosten kunstmatig buiten de warmtetak worden gehouden, waardoor de winst op warmtelevering hoger uitvalt dan toegestaan.

Geen namen maar mogelijke gevolgen zijn groot

De ACM maakt de namen van de vier onderzochte leveranciers niet bekend zolang het onderzoek loopt. Wel is duidelijk dat het om partijen gaat die actief zijn op de consumentenmarkt. De warmtemarkt in Nederland wordt gedomineerd door een beperkt aantal grote spelers, waardoor de uitkomst van het onderzoek relevant kan zijn voor honderdduizenden huishoudens.

Als blijkt dat de leveranciers ook in 2025 structureel boven het toegestane rendement uitkomen, kan de ACM ingrijpen. Dat kan betekenen dat tarieven voor toekomstige jaren, waaronder 2027, verplicht moeten worden aangepast. In de praktijk leidt dit doorgaans tot lagere tarieven of een correctie op vaste kosten.

Warmtetarieven staan al langer onder druk

De timing van het onderzoek is gevoelig. Stadswarmte ligt al jaren onder een vergrootglas vanwege de beperkte keuzevrijheid voor consumenten en de snelle stijging van energiekosten sinds de energiecrisis. Hoewel de maximale warmtetarieven voor 2026 zijn gedaald ten opzichte van 2025, ervaren veel huishoudens hun warmterekening nog steeds als hoog en ondoorzichtig.

Daarbij speelt mee dat bewoners van een warmtenet niet kunnen reageren op prijsprikkels door over te stappen of collectief in te kopen. De enige bescherming ligt bij regulering door de toezichthouder. Het huidige onderzoek raakt daarmee direct aan het vertrouwen in stadswarmte als alternatief voor aardgas.

Signaal richting warmtemarkt en politiek

Met het onderzoek geeft de ACM een duidelijk signaal af aan de warmtesector. Leveranciers mogen hun investeringen en risico’s terugverdienen, maar niet structureel meer verdienen dan de vastgestelde norm. Zeker in een markt zonder concurrentie wordt daar scherp op toegezien.

De uitkomsten kunnen ook politiek gewicht krijgen. De overheid werkt al langer aan wetgeving om warmtenetten sterker publiek te verankeren en betaalbaarheid beter te borgen. Een bevestiging van structureel te hoge winsten kan dat proces versnellen en leiden tot strengere regels voor zowel tarieven als winstverdeling.

De ACM verwacht later dit jaar meer duidelijkheid te geven over de resultaten van het onderzoek en eventuele vervolgstappen.